Republika Srpska je Crna Gora današnjeg vremena

Republika Srpska je Crna Gora današnjeg vremena

  • Borci Hercegovačkog odreda crnogorske vojske u Prvom svjetskom ratu, sinovi i unuci onih srpskih vitezova, Crnogoraca i Hercegovaca, koji su jula 1876. godine dočekali na Vučjem dolu tursku vojsku pod komandom Muhtar- paše, i odnijeli jednu od najznačajnijih srpskih pobjeda u 19. vijeku, morali su ponoviti podvige svojih pređa u borbama koje su nosile u sebi odsjaje drame koja se dogodila na Kosovu polju na Vidovdan 1389. a koje su se u rejonu Grahova i Klobuka vodile do posle Badnjeg dana i Božića 1916. godine.

Obnovljena kapela Svetog Dimitrija na Klobuku, Vidovdan 2018. godine

 

Crna Gora je u vremenima mračnog turskog ropstva izdigla sebe kao baklju slobode u koju su bile uprte srpske oči. Tako smo i mi Grahovljani, kao hercegovačko pleme, težili da postanemo dio Crne Gore jer smo u njoj nalazili ono što nam je trebalo – slobodnu srpsku državu. U tome smo i definitivno uspjeli kada smo porazili tursku silu na Grahovcu, prije 160. godina. Nikšić, kao najbliži grad u Hercegovini smo oslobodili od Turske i oteli od Austro-Ugarskih aspiracija 1878. godine a Crnu Goru učinili nezavisnom i međunarodno priznatom. Ali je naš narod u Bosni i Hercegovini opet ostao pod tuđinskom vlašću, ovog puta Austro-Ugarskom koja je okupirala tu srpsku teritoriju. Nije bilo lako onim junacima iz Hercegovine koji su rame uz rame sa borcima iz Crne Gore učestvovali u Veljem ratu i veličanstvenim pobjedama nad Turcima na Grahovcu i na Vučijem dolu gledati kako im toliko željena sloboda nepravedno izmiče i kako se crta granica prema Crnoj Gori. Ali nisu klonuli duhom.

Duhom nisu klonuli ni kada se moćna monarhija drznula do kraja i anektirala Bosnu i Hercegovinu 1908. godine. Nisu klonuli duhom ni kada je Principovo ponavljanje Obilićevog podviga na Vidovdan 1914.godine pokrenulo švapsku silu na dvije srpske kraljevine. Silu koja je željela da i njih obuče u svoje uniforme i natjera da pucaju na braću. Spremno su dočekali i taj momenat da stanu u borbeni stroj zajedno sa svojima kao što su i prije toga učinili na Grahovcu i na Vučijem dolu. Jer su u Crnoj Gori vidjeli svoju, srpsku i slobodnu, pravoslavnu kraljevinu. Vidjeli su u njoj slobodu.

I na Hercegovačkom frontu kao dobrovoljci u vojsci kraljevine Crne Gore odbili prve napade Austro-Ugarske u avgustu i septembru 1914.godine. Nastavili da ih odbijaju i cijelog oktobra te godine. A onda su 1915. godine nakon početka austro-njemačke ofanzive čuvali zajedno sa Sandžačkim odredom odstupnicu vojsci Kraljevine Srbije. Jedna od najžešćih borbi jeste i ona koja se vodila ovdje na Zastrmu u kojoj su poginuli mnogi naši preci u borbi protiv mnogo brojnijeg neprijatelja.

Kralj Nikola je posjetivši Nikšić da obiđe ranjenike Hercegovačkog odreda tom prilikom pohvalio borce što je i zabilježeno u ,,Glasu Crnogorca“:

,,Iz mojega Nikšića, gdje pođoh da posjetim i vidim ranjenike Hercegovačkog Odreda Moje hrabre vojske, šaljem Moj kraljevski pozdrav, Moje priznanje i izraze moje očinske ljubavi dičnim junacima sa Troglava, Vardara, Klobuka, Grahova i Kosmača, koji svojom pobjedom nad mnogo nadmoćnijim neprijateljem zadužiše Otadžbinu hvalom i učiniše Srpstvu uslugu u ovijem danima muke i slave. “

Povlačenje srpskih trupa preko Crne Gore otpočelo je 3. decembra.

Vojska kraljevine Crne Gore je trebala da povlačenje obezbjedi od neprijateljskog dejstva iz Sandžaka, Hercegovine i Boke.

Pred sam napad austrougarske vojske 5. januara 1916 godine Hercegovački odred je bio raspoređen od planine Bioča do Grahovske ploče i brojao je 9.200 vojnika naspram 20.000 austro-ugarskih, 13 mitraljeza naspram 114 austro-ugarskih i 21 artiljerijsko oruđe naspram austro-ugarskih 221. Zadatak je Hercegovačkog odreda bio da najupornije brani granični front.

Klobučki sektor odbrane – 1 1/2 bataljon ( Grahovski i Polubataljon hercegovačkih dobrovoljaca, 977 boraca, 4 mitraljeza i 5 topova) vodio je glavne borbe u periodu od 7 – 10 januara 1916. sa grupom pukovnika Lerinca – 5 landšturmskih bataljona i 4 baterije.

Hercegovački odred je u trodnevnoj borbi (7-9 januara) svojom upornom odbranom uspio da održi svoje položaje i odbije napade mnogo nadmoćnijeg protivnika. Otpor Hercegovačkog odreda bio je vrlo dobar. Njihovo povlačenje 10 januara s graničnog fronta je posledica brojne, osobito materijalne slabosti branioca. Hercegovački odred je svojom upornom odrbranom omogućio svojoj vrhovnoj komandi da preduzme povlačenje crnogorske vojske u pravcu Skadra, koje je bilo planirano ali do kojeg nije došlo. Vojska Kraljevine Srbije uspijela je da se povuče. I uspjela je da se vrati! Da se vrati i da izbriše među koju su neprijatelji postavljali između Hercegovine i Crne Gore a za koju znamo da je neprirodna i da i sa jedne i sa druge njene strane preliva ista, srpska krv koja se lila za oslobođenje i ujedinjenje.

To su bili naši preci. To su bili Srbi. Danas su između nas uglavili ponovo tu istu, neprirodnu granicu koja je postojala i pred taj rat. Ali ovoga puta naše su uloge zamijenjene. Crna Gora je sada pod okupatorskom čizmom, savremenom Austro-Ugarskom, u vidu zločinačkog NATO pakta, a sa druge strane je baklja slobode, kakva je nekada bila Crna Gora, u vidu Republike Srpske – slobodne srpske države. Srbi iz Hercegovine su ovu vrstu tereta i okupacije izdržali. Sada smo mi, Srbi iz Crne Gore došli na red da istu muku podnesemo vodeći se vašim primjerom onako kako su se vaši preci vodili primjerima neustrašivih gorštaka iz crnogorskih brda. I budite sigurni da i sa naše strane ima onih koji će ako do toga bude moralo doći stati uz rame sa vama da branimo slobodu Srpske onako kako su vaši preci zajedno sa našima branili slobodu Crne Gore i odstupnicu Srbije da bi imao ko da nas vaskrsne, spasi i oslobodi.

Žrtvovanje Crnogoraca i Hercegovaca, na Klobuku i čitavom Hercegovačkom frontu u borbi protiv daleko nadmoćnijeg neprijatelja, ima u svom kodu Vidovdansku misao cara Lazara iz 1389 godine. Nema veće ljubavi nego da ko položi dušu svoju za bližnjega svoga – to su riječi Gospoda našega Isusa Hrista. Junaci Hercegovačkog fronta, svjesni koliko je neprijatelj moćniji od njih, nisu mogli ne znati da idu u smrt. Ali ljubav prema Hristu, slobodi i Srpstvu podnijela je svoje žrtve ne plašeći se smrti. Zato se treba sjećati! Jer je i zaborav vrsta izdaje. A mi našim sjećanjem držimo odstupnicu hrabrim podvizima srpske vojske kraljevina Crne Gore i Srbije da neokrnjeni stignu i do generacija koje posle nas dolaze. Isto onako kako je vojska kraljevine Crne Gore na Hercegovačkom frontu i legendarnom Mojkovcu držala odstupnicu vojsci kraljevine Srbije da bi se ona probojem Solunskog fronta na srpsko tlo vratila slavom pobjednika i izbrisala granice koje su među Srbima postojale.

Neka i ovo naše skromno sjećanje na pretke kojih nismo dostojni bude prilog vaskrsenju i pobjedničkom povratku Srpstva Hristu i svojoj suštini.

 

Govor na Vidovdanskoj proslavi 2018. godine, na Klobuku, povodom 100. godišnjice pobjede u Velikom ratu,
ispred udruženja Grahovljana ,,Stara srpska Hercegovina“.
Izvor: Marko Kovačević Blog 

PIŠI ĆIRILICOM: Tekstove sa portala Slobodna Hercegovina, uz obavezno navođenje izvora i link, mogu da prenose samo oni sajtovi koji koriste srpsko pismo
O autoru

Ostavite komentar