U ČAST GUSALA: Srbi sa Durmitora ponosni na svoj kulturni identitet i nasljeđe (FOTO)

U ČAST GUSALA: Srbi sa Durmitora ponosni na svoj kulturni identitet i nasljeđe (FOTO)

  • Akademija U čast gusala koje je organizovalo Udruženje Durmitoraca u Beogradu 12. januara 2019. godine u Akademiji 28 povodom upisa pjevanja uz gusle na Reprezentativnu listu nematerijalnog kulturnog nasljeđa Unesko izazvala je veliko interesovanje, pa je izvođenje srpskih guslara pratilo oko 300 ljudi.

Program je počeo sa ženskom pjevačkom grupom Durmitor, a sa njima je o zavičaju pjevao veći dio publike.

Nakon njih na binu je izašao guslar Ljubomir Pavlović, a potom su se na sceni ređali guslari Nikola Jeknić, Đorđije Tanović, Batrić Jokanović, Čedomir Čavić, Slavko Jeknić i Boško Vujačić.

Specijalni gosti  programa bili su prof. dr Jovo Radoš predsjednik Saveza guslara Srbije, Danka Lajić Mihajlović.

Među gostima je bio predsjednik Odbora za dijasporu i Srbe u regionu Miodrag Linta.

Junački i ljudski razgovor

Nadahnuti voditelj programa Željko Čurović je istakao da su „slijepe oči srpskih guslara najdublje jame srpskog pamćenja“.

Predsjednik Saveza guslara Srbije prof. dr Jovo Radoš poručio je okupljenima da ne dozvole da izblijedi naša ljubav prema starini i prema velikim srpskim junacima.

– Gusle su uvijek bile junački i ljudski razgovor. Svako ko sluša gusle zapitaće se sa čim ćemo izaći pred Miloša i druge srpske vitezove – rekao je predsjednik Saveza guslara Srbije prof. dr Jovo Radoš koji je na kraju svoje besjede citirao i velikog vladiku Nikolaja Velimirovića „držite vjeru, slogu i poštenje – u tome je Srbinu spasenje“.

Dr Danka Lajić – Mihajlović: Manipulisanje identitetom

Prva u timu koji je pripremao dokumentacijau za upis pjevanja uz gusle na Uneskovu listu svakako je etnomuzikolog dr Danka Lajić-Mihajlović, viši naučni saradnik Muzikološkog instituta SANU. Porijeklom je iz Like, pa se u svojoj besjedi, između ostalog, osvrnula i na polemiku koja je okupirala javnost, čije su gusle!?

–  Među publikom je većina onih rodom sa Durmitora koji su suštinski važni za samu nominaciju, jer pjevanje uz gusle predstavlja važan dio kulturnog identiteta. Upravo taj osjećaj, vaše poštovanje prema guslama, pa i masovnost prisustva večerašnjem programu svjedoči da gusle čuvaju ne samo guslari, već i sama publika – rekla je Danka Lajić Mihajlović.

Ona je rekla da su odmah poslije nominacije pristigle kritike iz Republike Srpske i Crne Gore zašto oni nisu upisani u nominaciju.

– Najlakše je manipulisati ljudima preko pojma identitet, koji se danas tumači tako da se svako od nas legitimno idetifikuje višestruko. Rođeni ste pod Durmitorom, život proveli u Beogradu, imate pasoš Republike Srbije, samim tim imate više svojih identiteta – rekla je Danka Lajić Mihajlović. Ona je naglasila da je upis na Uneskovu listu donio Srbiji veliku dozu ponosa i zahvalila se guslarima što čuvaju srpsku tradiciju.

Voditelj Željko Čurović je istakao da su guslari čuvali Kosovski zavjet u svim vremenima i nikada nisu prestali da pjevaju o srpskoj slavi, slobodi i izdaji. Čuvali su nešto što je nevidljivo, ali duboko utkano u svakog Srbina.

VUJAČIĆ: Savršenstvo je u jednostavnosti

Najčuvenijeg guslara današnjice Boška Vujačića pitali smo da otkrije recept za savršeno izvođenje pjevanja uz gusle.

 – Gusle su svojom strukturom dovedene do potpune jednostavnosti, znači do savršenstva. Epska pjesma je najozbiljnije i najsavršenije štivo koje je napisano na našem narodnom jeziku. Ona izgleda jednostavna, a zapravo to je savršena i potpuno dovršena drama.  Uhvatiti se u koštac sa tim i to na pravilan i uvjerljiv način interpretirati, nije lako. Ali tu se ne treba mnogo voditi za nekim muzičkim vještinama. Centralna stvar je razumjeti tekst i na pravi, dramski način ga saopštiti – rekao nam je Boško Vujačić i dodao kako su velike poruke skrivene u jednostavnosti.

U epskoj poeziji imamo mnogo univerzalnih stihova, koje možemo da tumačimo i u sadašnjem vremenu. Sa tim se složio Boško Vujačić i naveo nam primjer koji potkrepljuje tu činjenicu.

– Postoji pjesma Sveci blago dijele u kojoj se govori kako Blažena Marija  plače i govori Svetom Iliji kako se vraća iz zemlje Inđije, zemlje proklete. Znamo da su naši preci išli u dva navrata prema Indiji i vraćali se. Ono što je aktuelno iz te pjesme danas, i biće uvijek, je vladavina bezakonja. Mlađi ne poštuju starije, djeca ne slušaju roditelje, roditelji obraz pogazili, kum ćera kuma na sudove, pa sakuplja lažljive svjedoke, brat na megdan izaziva brata, đever snahi o sramoti radi… Moralni kodeks i odnos u porodici uvijek je aktuelan – rekao je Boško Vujačić i naglasio da uvijek možemo naći krivca u sistemu obrazovanja, ali da svako pojedinačno mora da čuva gusle od zaborava.

Porodična tradicija

Jedna od asocijacija na narodnu književnost odnosno epsku poeziju i gusle je da se prenosi sa koljena na koljeno što danas svakako nije lako. Stariji su nezainteresovani za ovaj sveti instrument, a kamoli mlađi. Ipak, guslar Slavko Jeknić uspio je da svoju ljubav prema guslama prenese i na sina Nikolu.

– Gusle su bile prisutne stalno u našoj kući, tako da je i moja želja bila da nastavim tu porodičnu tradiciju. Borio sam se kroz čitavo moje odrastanje, školovanje da utičem na okolinu, većina nije shvatila značaj samih gusala i epske poezije – rekao nam je guslar Nikola Jeknić.

– Ne kažu džabe „manastiri i krivo gudalo to je srpsku vjeru sačuvalo“. Gusle su živi svjedok burne srpske istorije – rekao je Nikola i dodao guslari moraju da se potrude da na pravi način prikažu gusle današnjoj publici i omladini, a u tome bi veoma značajna bila pomoć medija i same države.

dig

Slavko Jeknić: Narodna poezija je naša lična karta

Narodni guslar Slavko Jeknić je i profesor predmeta Gusle u muzičkoj školi Mokranjac u Beogradu.

– Narodna epska poezija je naša lična karta, sa njom su Srbi kroz vjekove imali svoju viziju borbe za opstanak, borbe za očuvanje svog srpskog identiteta. U današnjem vremenu epska poezija je prikaz života i tradicije naših slavnih predaka, a sa druge strane to je pokazatelj koliki je ideal sloboda i kako se za nju treba boriti – rekao je guslar Slavko Jeknić.

Univerzalni stihovi nastajali u teškim vremenima, kada su narodu bili potrebni gradacija i hiperbola,  hrabri junaci bili su spremni na sve da bi izdržali.

– U najtežim vremenima gusle su hrabrile Srbina da opstane, da ne poklekne. Zato su ih i zabranjivali svi strani zavojevači koji su bili na ovim prostorima jer su željeli na taj način da ubiju duh slobode o kojem pjeva narodna epska poezije – rekao je guslar Slavko Jeknić i dodao kako je potrebno da Ministarstvo kulture i svi koji se bave tradicijom podrže gusle i guslare.

Oko 300 posjetilaca svakog guslara ispratili su gromoglasnim aplauzom. Publici su se predstavila i darovita braća Damjan i Janko Vojvodić.

Svi su uživali u predivnom glasu etno pojca Staše Koprivice, koja je otpjevala Vilu sa Košara.

Udruženje Durmitoraca je potom poklonilo gusle dr Danki Lajić Mihajlović iskazujući zahvalnost za trud koji je uložila na očuvanju guslarske tradicije.

 

Incident na kraju programa

Sjenu na ovaj događaj napravio je predsjednik Nacionalnog saveta crnogorske nacionalne manjine u Beogradu Dragoljub Malović. Naime, u trenutku kada su svi učesnici izašli na scenu da bi zajednički otpjevali pjesmu, on se popeo na binu i rekao da je ovaj savjet finansijski pomogao održavanje akademije.

dig

 

I dok su ga zbuljeno posmatrali i organizatori i publika, Malović je uputio zahvalnost Ambasadi Crne Gore. Publika je glasno negodovala i ne želeći dalje da sluša njegovo izlaganje žurno i žučno su napustili salu.

Veliki trud u organizaciju ove svečanosti uložili su Mirčeta Jokanović i Rajka Popović, zajedno sa ostalim članovima Udruženja Durmitoraca. Oni su za Srpsko kolo Malovićeve navode negirali i istakli da je njegovo obraćanje bilo van protokola.

U holu Akademije 28 mogle su se kupiti knjiga Slavka Jeknića Gusle naše svete, kao i njegov cd. U ponudi su bile i knjige Željka Čurovića Anđelija (zbirka pripovjedaka) i najnoviji roman Crvena Gora. Posebnu radost izazvao je i novi broj časopisa Gusle koji izdaje Savez guzslara Srbije, a koji je izašao nakon pauze duže od godinu dana. Veliko interesovanje izazvao je i novi broj Srpskog kola na kome su centralno mjesto na naslovnoj strani dobile upravo gusle.

Dragana Bokun
FOTO: Dragoslav Mihajlović i Dragana Bokun
Izvor: SRPSKO KOLO 

 

 

 

 

 

 

PIŠI ĆIRILICOM: Tekstove sa portala Slobodna Hercegovina, uz obavezno navođenje izvora i link, mogu da prenose samo oni sajtovi koji koriste srpsko pismo
O autoru

Ostavite komentar