ZABORAVISMO DUVNO, ALI DUVNO NIJE ZABORAVILO NAS

ZABORAVISMO DUVNO, ALI DUVNO NIJE ZABORAVILO NAS

  • U maju ove godine, tačnije 25. maja, desilo se nešto veliko i važno za Hercegovinu. I to onu zapadnu. Ko to kaže, ko to laže Srba tamo nema!

U Duvnu je svečano obnovljena i osveštana srpska pravoslavna crkva Svetog Nikole, Saborni hram pravoslavne parohije duvanjske.
Sigurno će rijetki koji ovo čitaju znati „iz prve“ – gdje je Duvno i zašto je ono važno za srpski narod i njegovu istoriju.
No, i bez toga Duvno pamti Srbe i njihove zadužbine.

Saborni hram Svetog Nikole u Duvnu sagrađen je 1864. godine prilozima bogatih srpskih trgovaca iz Duvna, Livna i vjernog naroda srpske Hercegovine. U to vrijeme u Livnu su živjele najbogatije srpske trgovačke porodice.

Ono što posebno treba pamtiti jeste ovo da je u srednjovjekovnoj Humskoj zemlji jedan od najvećih srpskih pravoslavnih manastira bio upravo u Duvnu. To je znameniti srpski manastir Labostin, a čiji se temelji i danas mogu pronaći u neposrednoj blizini, isto tako u zadnjem ratu porušene pravoslavne crkvice kod srpskog sela Rašćani. Ne zna se tačno kada je ovaj znameniti manastir opustio i razrušen, no zasigurno je to bilo u vijekovima otomanskog ropstva, te pred velikim plimama rimo-kataličkog prozelitizma, koje na prostoru zapadne Hercegovine počinju već od 15. vijeka. Plod toga je da nigdje kao ovdje proces rimo-katoličenja i odnarođenja srpskog naroda nije postao tako strašan i strastan. Iz tog zloduha nastaće kroz vijekove mnoga nepočinstva i nemiri za srpski narod u Hercegovini.

Srbi Duvna najteže će postradati od ustaškog genocida u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj. Tada su skoro u potpunosti zatrte srpske duvanjske porodice Zelen i Vitezović, i to ubijanjem, klanjem i bacanjem u kraške jame. Duvanjski jeromonah otac Sevastijan, mučenički je postradao sa bratstvom manastira Žitomislića u junu 1941. godine. Ustaše su ih poklale i bacile u jamu Vidonju kraj Neretve.

Početak građanskog rata u Bosni i Hercegovini (BiH), u aprilu 1992. godine, među prvima su osjetili Srbi u Duvnu. Odmah je minirana pravoslavna crkva Vavedenja Presvete Bogorodice u potpuno srpskom selu Rašćani, nadomak Duvna. Inače, po popisu stanovništva u BiH 1991. godine na prostoru opštine Duvno popisano je oko 550 Srba.
Selo Rašćane su odmah na početku rata u BiH paravojne hrvatske snage pretvorile u svojevrsni logor za Srbe, i to je zvanično bio jedan od prvih srpskih logora u BiH (u ratu 1992.-1995.). Seljani su pljačkani, maltretirani, saslušavani, a najposlije i deportovani u logore po zapadnoj Hercegovini. Većina je kasnije razmijenjena u statusu ratnih zarobljenika, a pojedini su od mučenja umrli.

Srbi Duvna su se raselili po svijetu i po Srbiji. Najviše ih danas živi u Aranđelovcu (Srbija) i u Orlandu (SAD).

Obnovom crkve Svetog Nikole u Duvnu, koja ipak nije rušena u zadnjem ratu, započela je svečana proslava 800 godina samostalnosti i samosvojnosti Srpske Crkve u Duvanjskom polju, duvanjskoj parohiji i zapadnoj Hercegovini.

Crkva je obnovljena prilozima Srba Duvnjaka, te uz određenu pomoć tamošnje opštine i drugih dobronamjernih ljudi i vjernika.

I za kraj, važno je i to znati, da je 1925. godine Duvno preimenovano u Tomislavgrad ukazom jugoslovenskog kralja Aleksandra Prvog Karađorđevića, a u spomen na mitsku 1000-godišnjicu krunisanja hrvatskog kralja Tomislava, o kome zvanična istorija skoro pa ništa ne zna. Kralj će 1928. godine i svog novorođenog sina nazvati Tomislav u istu čast.

Do zadnjeg rata četvrtina duvanjske zemlje bila je u vlasništvu Srba, a do Drugog svjetskog rata taj udio je dostizao i 40% grunta.

Rimo-katolička katedrala Sv.Nikole Tavelića u Duvnu izgrađena je na srpskoj zemlji, a koju je Hrvatima u znak dobre volje i hrišćanskog suživota poklonio mjesni duvanjski paroh. Katedrala je građena u periodu od 1924.-1931. godine, a kralj Aleksandar bio je jedan od najvećih priložnika, poklonivši petinu potrebnog novca za njenu izgradnju, tadašnjih 60 hiljada kraljevskih dinara.

GORAN LUČIĆ
FOTO: SRBI DUVNA

 

PIŠI ĆIRILICOM: Tekstove sa portala Slobodna Hercegovina, uz obavezno navođenje izvora i link, mogu da prenose samo oni sajtovi koji koriste srpsko pismo
O autoru
  1. Pingback: Zaboravismo Duvno, ali Duvno nije zaboravilo nas

Ostavite komentar




* Zakon o javnom informisanju – član 38: Zabranjeno je objavljivanje ideja, informacija i mišljenja kojima se podstiče diskriminacija, mržnja ili nasilje protiv lica ili grupe lica zbog njihovog pripadanja ili nepripadanja nekoj rasi, veri, naciji, etničkoj grupi, polu ili zbog njihove seksualne opredeljenosti, bez obzira na to da li je objavljivanjem učinjeno krivično delo.

Mišljenja iznijeta u komentarima privatno su mišljenje autora komentara i ne predstavljaju stavove redakcije Slobodna Hercegovina