GALERIJA ZNAMENITIH HERCEGOVACA: Nićifor Dučić i Serafim Perović lučonoše prosvjetiteljstva

GALERIJA ZNAMENITIH HERCEGOVACA: Nićifor Dučić i Serafim Perović lučonoše prosvjetiteljstva

  • Ceo 19. vek u Srbiji, Staroj Hercegovin, Crnoj Gori, Boki Kotorskoj i Bosni bio je ispunjen bunama, ustancima i borbom Srba za nezavisnost, kako na političkom tako i na kulturnom planu.

Manastir Duži

Srbi su činili velike napore da sačuvaju nacionalni identitet i duhovnost, pa su svo to vreme, pored ostalog, radili na otvaranju škola, na širenju obrazovanja i pismenosti.

U Hercegovini i trebinjskom kraju, dva postrižnika manastira Duži, jeromonasi Nićifor Dučić i Serafim Perović, po povratku sa školovanja iz Beograda u svoj rodni kraj, usmeravani još od malih nogu, Nićifor pod patronatom svog strica arhimandrita Jevstatija Dučića a Serafim pod patronatom svog strica Partenija, igumana manastira Duži, shvatili su da samo obrazovani ljudi mogu da vode ka prosperitetu i borbi srpskog naroda za ostvarenje slobode, nezavisnosti i opstanka.

Pored predavanja na Bogosloviji u Beogradu slušali su predavanja i na Velikoj školi, koja je vodio profesor Đuro Daničić, srpski filolog, jedan od branilaca ideja i pogleda Vuka Stefanovića Karadžića.

Po završetku školovanja, Dučić i Perović su pozvani iz sarajevske srpske crkvene opštine da dođu i da rade kao učitelji, ali su oni to odbili i ostali uz svoj hercegovački narod.

U Hercegovini je književni i prosvetni rad počivao na određenom broju obrazovanih ljudi, a to su pre svega bili sveštenici, koji su se borili za crkveno-školsku autonomiju. Naročito su kaluđeri bili oslonac duhovnog i kulturnog preporoda koji se razbuktao polovinom 19. veka.

U manastiru Duži 1857. godine Nićifor Dučić i Serafim Perović otvaraju osnovnu školu za srpsku decu.

Nićifor Dučić

U svom zapisu iz 1857. godine, na putu iz Dubrovnika za Sarajevo, gde je trebao da preuzme dužnost ruskog konzula, Aleksandar Giljferding je zapisao: „U celoj Bosni i Hercegovini nije bilo boljeg manastira niti marljivijih i revnosnih kaluđera na polju prosvećivanja naroda nego što je bilo bratstvo manastira Duži.  U manastirsku osnovnu školu, u vreme našeg dolaska, pohađalo je osam mališana. Broj je mali jer je Trebinje suviše udaljeno od manastira da bi učenici mogli svakodnevno dolaziti. Zbog toga đaci moraju da žive u manastiru, a svi roditelji nisu u mogućnosti da plaćaju njihovo izdržavanje, a i manastir  je u oskudnom stanju pa ne može izdržavati veći broj dece.„

Škola je 1903. godine premeštena u novu manastirsku zgradu i radila je sa manjim prekidima sve do Drugog svetskog rata.

Serafim Perović

Serafim Perović 1858. godine postaje iguman manastira Žitomislić, pa njih dvojica i tu osnivaju školu za opismenjavanje dece, gde je već od 1848. godine radila prva bogoslovska škola u Hercegovini.

Knjiga iz kojih se učilo bilo je vrlao malo. Nabavljanje su iz Srbije i Rusije. Dva kulturna centra i sedište srpske inteligencije u doba turske vlasti bili su Mostar i Sarajevo. Srbi širom Hercegovine su podržavali sve akcije koje su bile usmerene na duhovni i kulturni preobražaj naroda. Turske vlasti su dozvolile da se u Sarajevu 1866. godine osnuje štamparija, pre svega, s ciljem da se u Bosanskom vilajetu, pred očima vlasti i pod budnom kontrolom, štampaju školske i druge knjige. I pored toga, knjige većine srpskih pisaca štampane su u Novom Sadu, Beogradu i Zemunu.

No, i pored velikog truda pojedinaca, obrazovanost i pismenost su bili na veoma niskom nivou.

Okupacijom Austrougarske, 1878. godine,  kad dolazi do društvenih i političkih promena u Bosni i Hercegovini, bilo je samo 56 osnovnih škola, sa 3258 učenika.

Serafim Perović i Nićifor Dučić su, pored duhovnih stvari, svojim delom pokrenuli i donekle omasovili potrebu za školovanjem i potrebom za knjigom.

Kroz njihove škole prošli su mnogi kasnije poznati Hercegovci.

Zbog svojih ideja i dela, tada već arhimandrit Serafim Perović biva 1870. godine uhapšen od strane turskih vlasti, zatvaren zajedno sa arhimandritom Leontijem Radulovićem i prognani  u Carigrad, zatim u Tripoli, pa u pustinjski grad Murzuk, gde su ostali pet godina. Po oslobađanju i povratku u manastir Žitomislić Serafim Perović odlazi na dve godine u Rusiju, gde radi na prikupljanju svakojake pomoći za manastir Žitomislić.

Svojim predanim radom iguman Serafim Perović je imenovan 1889. godine za mitropolita zahumsko-hercegovačkog, nasledivši svog životnog saputnika, mitropolita hercegovačko-zahumskog Leontija Radulovića, takođe Trebinjca, rodom iz sela Tulja.

Nićifor Dučić, po propasti hercegovačkog ustanka u kome je vojevao zajedno sa Lukom Vukalovićem, prelazi 1864. godine u Kneževinu Crnu Goru, gde radi na osnivanju deset škola i Bogoslovije na Cetinju.

Sa titulom arhimandrita Srpske pravoslavne crkve Nićifor Dučić 1886. godine odlazi na Sorbonu gde sluša predavanja iz istorije, geografije, filozofije i književnosti. Uz bavljenje istorijom i književnošću, kao obrazovan čovek,  postaje član Srpske kraljevske akademije, predsednik Srpskog učenog društva, te upravnik Narodne biblioteke Srbije.

Ova dva istaknuta Trebinjca, Serafim Perović, čije je kršteno ime bilo Sava, rođen je 1827. godine u Gorici kraj Trebinja, od oca Jova i majke Anice i Nićifor Dučić, koji je rođen 1832. godine u selu Lug, kraj Trebinja, svetovnog imena Nikola, od oca Jevta i majke Soke, primer su čojstva, junaštva, boraca za slobodu i očuvanje srpskog identiteta za vreme Turske i Austrougarske okupacije, ne dozvolivši da se ugase život i obeležje srpskog naroda.

Svojim delom su otvorili oči i ukazali na pravedni put mnogim Srbima u istrajnosti i odanosti svome rodu, u kome je ostalo večno spominjanje njihovih imena.

 

Pripremio Milivoje Mišo Rupić

 

PIŠI ĆIRILICOM: Tekstove sa portala Slobodna Hercegovina, uz obavezno navođenje izvora i link, mogu da prenose samo oni sajtovi koji koriste srpsko pismo
O autoru

Ostavite komentar




* Zakon o javnom informisanju – član 38: Zabranjeno je objavljivanje ideja, informacija i mišljenja kojima se podstiče diskriminacija, mržnja ili nasilje protiv lica ili grupe lica zbog njihovog pripadanja ili nepripadanja nekoj rasi, veri, naciji, etničkoj grupi, polu ili zbog njihove seksualne opredeljenosti, bez obzira na to da li je objavljivanjem učinjeno krivično delo.

Mišljenja iznijeta u komentarima privatno su mišljenje autora komentara i ne predstavljaju stavove redakcije Slobodna Hercegovina